Παιδικός τραυλισμός. Πρόληψη και θεραπεία.
Τι είναι ο τραυλισμός;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο τραυλισμός είναι μία διαταραχή στη ροή της ομιλίας κατά την οποία το πρόσωπο που τραυλίζει γνωρίζει ακριβώς αυτό που θέλει να πει αλλά δυσκολεύεται να εκφραστεί λόγω ακούσιων επαναλαμβανόμενων κολλημάτων, επαναλήψεων ή επιμηκύνσεων των ήχων της λέξης. Είναι μια σοβαρή δυσκολία που έχει λεκτικές και συναισθηματικές διαστάσεις και μπορεί να επηρεάσει την κοινωνικότητα του παιδιού.
Ποια είναι η συχνότητα εμφάνισης του τραυλισμού;
Η επικράτηση της διαταραχής του τραυλισμού υπολογίζεται περίπου στο 1% των παιδιών ηλικίας 10 ετών ή μικρότερα, ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες, όπως στην εφηβεία, φαίνεται να σημειώνει μικρότερα ποσοστά που κυμαίνονται γύρω στο 0,8%.
Επίσης, είναι 3 ή 4 φορές πιο συχνός στα αγόρια από ότι στα κορίτσια ενώ η αναλογία αγοριών – κοριτσιών υπολογίζεται ότι είναι 4 προς 1.
Ποια είναι τα συμπτώματα του τραυλισμού;
Σύμφωνα με τη διαγνωστική κλίμακα αξιολόγησης DSM-IV, ο τραυλισμός αναφέρεται στη διαταραχή της φυσιολογικής ροής και της ρυθμικής διαμόρφωσης της ομιλίας, η οποία χαρακτηρίζεται από τη συχνή παρουσία ενός από τα ακόλουθα:
- Επαναλήψεις ήχων και συλλαβών
- Επιμηκύνσεις ήχων
- Επιφωνήματα
- Διακοπτόμενες λέξεις (παύσεις σε μια λέξη)
- Ηχηρές ή σιωπηλές αναστολές (γεμάτες ή κενές παύσεις της ομιλίας)
- Περιφράσεις (υποκαταστάσεις λέξεων για την αποφυγή προβληματικών λέξεων)
- Παραγωγή λέξεων με υπέρμετρη φυσική ένταση
- Επαναλήψεις ολόκληρων μονοσύλλαβων λέξεων (το-το-το-το είδα)
Με δυο λόγια, θα λέγαμε ότι ο τραυλισμός χαρακτηρίζεται από αφύσικα υψηλή συχνότητα και διάρκεια παύσεων στη κανονική ροή της ομιλίας.
Ποια είναι η συχνή αιτιολογία του τραυλισμού;
Δεν είναι ακόμα γνωστό τι προκαλεί τον τραυλισμό. Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Λογοπαθολόγων & Ακουολόγων (A.S.H.A.), ο τραυλισμός μπορεί να προκαλείται από διαφορετικούς παράγοντες σε κάθε άνθρωπο, ή να είναι αποτέλεσμα συνδυασμού αιτιών. Τα αίτια έναρξης του τραυλισμού μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά από τα αίτια που τον συντηρούν ή τον επιδεινώνουν. Πιθανές αιτίες που προκαλούν τραυλισμό ωστόσο είναι:
- η δυσκολία του παιδιού να συντονίσει τους μηχανισμούς που είναι απαραίτητοι για να μιλήσουμε (π.χ. αναπνοή, ενεργοποίηση μυών της γλώσσας κ.ά.)
- ο τρόπος που μιλάμε σε ένα παιδί
- ο ρυθμός ανάπτυξης της ομιλίας ενός παιδιού, ή τέλος
- διάφοροι στρεσογόνοι παράγοντες του περιβάλλοντος.
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο τραυλισμός προκαλείται από συναισθηματικά τραύματα (σοκ). Είναι γεγονός ότι η διαταραχή αυτή, αποτελεί ένα πολυδιάστατο πάζλ για τους ειδικούς. Γι’ αυτό το λόγο θεωρείται πρόβλημα πολυπαραγοντικής αιτιολογίας και αλληλεπίδρασης δομικών, αναπτυξιακών, περιβαλλοντικών και ψυχολογικών παραγόντων.
Πως εντοπίζει ο ειδικός το πρόβλημα;
Είναι συχνά εξαιρετικά δύσκολο να διαφοροποιηθεί η φυσιολογική εξελικτική δυσχέρεια στη ροή της ομιλίας από τα συμπτώματα ενός ερχόμενου τραυλισμού. Επομένως, η διάγνωση ενός προβλήματος τραυλισμού δίδεται κατά προσέγγιση. Βασίζεται τόσο στην άμεση παρατήρηση του παιδιού, όσο και στις πληροφορίες που δίνουν οι γονείς για την ομιλία του παιδιού σε διαφορετικές περιστάσεις και στιγμές.
Τι μπορούμε να περιμένουμε από την λογοθεραπεία;
Παρότι δεν υπάρχει ίαση για τον τραυλισμό, ούτε εγγύηση για τα αποτελέσματα της θεραπείας, η λογοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των δυσκολιών με κατανόηση, ενδιαφέρον και σωστούς χειρισμούς.
Ο τραυλισμός πρέπει να αντιμετωπίζεται όσο νωρίτερα γίνεται, με τη συνεργασία της οικογένειας και του στενού περιβάλλοντος.Ακόμα, η συνεργασία του λογοθεραπευτή με ψυχολόγο, παιδοψυχολόγο, κοινωνικό λειτουργό, παιδίατρο και εκπαιδευτικό είναι απαραίτητη καθώς ο τραυλισμός μπορεί να επηρεάζει πολλές πτυχές της ζωής του ατόμου. Γι’ αυτό η θεραπεία, εκτός από αλλαγή στην ομιλία, θα πρέπει να βοηθήσει το άτομο να αναπτύξει αυτοπεποίθηση, επικοινωνιακές και κοινωνικές δεξιότητες, αυτοέλεγχο και δεξιότητες επίλυσης επικοινωνιακών προβλημάτων.
Μερικές συμβουλές που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς
- Μιλάτε στο παιδί σας χωρίς να βιάζεστε, κάνοντας συχνά παύσεις.
- Μειώστε τον αριθμό των ερωτήσεων που κάνετε στο παιδί.
- Χρησιμοποιήστε εκφράσεις προσώπου και άλλες κινήσεις του σώματος.
- Αφιερώστε λίγα λεπτά κάποια συγκεκριμένη ώρα κάθε μέρας, κατά την οποία να δίνετε στο παιδί σας την απερίσπαστη προσοχή σας.
- Βοηθήστε όλα τα μέλη της οικογένειας να μάθουν να μιλούν με τη σειρά τους και να ακούν τους άλλους όταν μιλούν.
- Παρατηρείστε τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδράτε με το παιδί σας.
- Πάνω απ’ όλα, δώστε το μήνυμα ότι αποδέχεστε το παιδί σας όπως αυτό είναι.
Από την Αιμιλία Γαλούνη
BSc. (Hons)-QMU, Λογοθεραπεύτρια-Λογοπεδικός
https://www.facebook.com/SpeechAndLanguageTherapyLogotherapeia