Τι πρέπει να αποφεύγουν όσοι έχουν ανοικτό ωοειδές τρήμα;

Το ωοειδές τρήμα ή η «τρυπούλα στη καρδιά» όπως αναφέρουν συχνά αγχωμένοι οι γονείς, είναι μία μικρή επικοινωνία ανάμεσα στους κόλπους της καρδιάς.  Κατά την εμβρυική ζωή το έμβρυο δε λαμβάνει οξυγόνο από τους πνεύμονες αλλά μέσω του μητρικού πλακούντα. Το οξυγονωμένο αίμα μεταφέρεται μέσω του ομφάλιου λώρου  από τον πλακούντα στο δεξιό κόλπο της καρδιάς. Καθώς σε αυτό το στάδιο οι πνεύμονες δεν είναι ακόμα λειτουργικοί το αίμα ουσιαστικά τους παρακάμπτει, μέσω δύο εμβρυικών επικοινωνιών. Η μία από αυτές είναι το ωοειδές τρήμα, μέσω του οποίου οξυγονωμένο αίμα μεταφέρεται από το δεξιό στον αριστερό κόλπο, και η άλλη ο βοτάλειος (ή αρτηριακός)  πόρος. Όπως μας εξηγεί ο καρδιολόγος, Επικ. Επιμελητής Β’ ΓΝΠΑ «Παν. & Αγλαϊας Κυριακού», Αριστείδης Σερέτης, μετά τη γέννηση και την έκπτυξη των πνευμόνων, αυτή η μεσοκολπική, ουσιαστικά, επικοινωνία δεν έχει πλέον λειτουργική σημασία και συνήθως κλείνει κατά το πρώτο έτος ζωής. Ωστόσο, μέχρι και στο 25% των ανθρώπων το ωοειδές τρήμα δεν κλείνει τελείως  και παραμένει μια μικρή επικοινωνία ανάμεσα στους κόλπους της καρδιάς.

Στην συντριπτική πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων το ωοειδές τρήμα δεν προκαλεί κανένα απολύτως πρόβλημα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και δε χρήζει καμίας φαρμακευτικής ή άλλης αντιμετώπισης.  Συνήθως είναι τυχαίο εύρημα κατά την καρδιολογική εξέταση, καθώς στα βρέφη και τα μικρότερα παιδιά είναι δυνατόν η ροή αυτή  να απεικονιστεί κατά τον υπέρηχο καρδιάς. Σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες μπορεί να απεικονιστεί καλύτερα μέσω διοισοφάγειου υπερηχογραφήματος, συχνά με τη χρήση αναδευμένου φυσιολογικού ορού (bubble test).

Σπάνια, υπό κατάλληλες προϋποθέσεις (διαταραχές πήξης, πολύωρη ακινησία, αγγειακός τραυματισμός) μπορεί να δημιουργηθούν μικροί θρόμβοι στις φλέβες κυρίως των κάτω άκρων, να αποκολληθούν και να «ταξιδέψουν» μέχρι το δεξιό κόλπο της καρδιάς. Υπό κανονικές συνθήκες από εκεί συνεχίζουν στη δεξιά κοιλία και ακολούθως στους πνεύμονες όπου διαλύονται χωρίς να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα. Σε περίπτωση ανοικτού ωοειδούς τρήματος μπορεί οι θρόμβοι αυτοί  από το δεξιό κόλπο να περάσουν στον αριστερό κόλπο και από εκεί στην εγκεφαλική κυκλοφορία δημιουργώντας κάποιο ισχαιμικό επεισόδιο.

Έτσι, σε σπάνιες περιπτώσεις το ανοικτό ωοειδές τρήμα μπορεί να οδηγήσει σε κρυπτογενές εγκεφαλικό επεισόδιο. Ως κρυπτογενές αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ορίζεται κάθε ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, παροδικό ή μη, σε άτομα <60-65 ετών, στο οποίο δεν ανευρίσκεται κάποια κλασική αιτία, όπως υπέρταση, κολπική μαρμαρυγή ή  νόσος καρωτίδων. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα άτομα ελέγχονται για πιθανή παρουσία ανοικτού ωοειδούς τρήματος και αντιμετώπιση, είτε φαρμακευτική για πρόληψη νέου ισχαιμικού επεισοδίου είτε επεμβατική, με σύγκλειση του τρήματος. Η σύγκλειση αυτή γίνεται συνήθως ενδαγγειακώς με τη χρήση κάποιου είδους «ομπρέλλας», σε λιγότερο από 2-3 ώρες και απαιτείται μονοήμερη νοσηλεία.

Η μόνη οδηγία που συνήθως δίνεται στα παιδιά και τους γονείς είναι η αποφυγή καταδύσεων ή τουλάχιστον ο περιορισμός της διάρκειας και του βάθους κατάδυσης. Και αυτό γιατί κατά τη διάρκεια της κατάδυσης και λόγω της μεγάλης πίεσης που ασκεί το νερό στο σώμα πολλές φορές δημιουργούνται στους ιστούς αδρανή αέρια (κυρίως άζωτο). Κατά την ανάδυση και την αποσυμπίεση που υφίσταται το σώμα τα αέρια αυτά μπορεί να μεταναστεύσουν με μορφή φυσαλίδων και μέσω του ανοικτού ωοειδούς τρήματος να προκαλέσουν εμβολικό εγκεφαλικό επεισόδιο με παρόμοιο τρόπο με αυτόν που περιγράφηκε.

Σε ασυμπτωμαατικό παιδί με ανοικτό ωοειδές τρήμα καμία αλλή ενέργεια ή αντιμετώπιση δεν είναι απαραίτητη και γενικά δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας.