Ποιες θα είναι οι τάσεις στις καταναλωτικές συνήθειες στην μετά covid εποχή  

Η πανδημία άλλαξε πολλά στη ζωή μας, στην καθημερινότητά μας, στις συνήθειες μας, αλλά κυρίως στον τρόπο σκέψης μας. Μια πολύ μεγάλη μερίδα ανθρώπων αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν πιο σοβαρά την υγεία τους, τη διατροφή τους και τη φυσική τους κατάσταση.  

Μαζί με όλα αυτά όμως η πανδημία έφερε στη ζωή μας και τον φόβο. Έντονο φόβο που σε άλλους «φώλιασε» για τα καλά στην ψυχή τους δημιουργώντας τους ψυχολογικά προβλήματα  και για κάποιους άλλους ήταν από την αρχή και συνεχίζει να είναι πιο διαχειρίσιμος.  

Φόβος για την υγεία, για τη ζωή μας, για το μέλλον μας  και φυσικά για την οικονομική μας κατάσταση. Το τελευταίο είναι και αυτό που άλλαξε και συνεχίζει να αλλάζει τα δεδομένα της αγοράς. Το προφίλ του καταναλωτή είναι τώρα διαφορετικό από πολλές απόψεις. Αφήσαμε πίσω μας το shopping therapy μ’ έναν καφέ στο χέρι και δύο φίλες να μας πλαισιώνουν για να μας πούνε τη γνώμη τους βγαίνοντας από το δοκιμαστήριο. Η αθωότητα του shopping «έσβησε» σε λίγους μήνες μέσα. Η Μαρία ετών 45 υπήρξε πάντα υπερκαταναλωτικό άτομο, στην εποχή της πανδημίας άρχισε να σκέφτεται κάπως έτσι «Τον πρώτο καιρό ήμουν θυμωμένη με το άνοιξε – κλείσε των καταστημάτων. Στην συνέχεια και όταν άρχισα να συνειδητοποιώ τη σοβαρότητα της κατάστασης, ακόμα και όταν ήταν ανοιχτά τα μαγαζιά, σταμάτησα να επισκέπτομαι μεγάλα πολυκαταστήματα. Ο φόβος που είχα να μην κολλήσω κορωνοιό μου δημιουργούσε απέχθεια για την άλλοτε αγαπημένη μου συνήθεια. Επίσης αντιλήφθηκα ότι οι πραγματικές μου ανάγκες ήταν τελικά πολύ λιγότερες από αυτές που πίστευα. Τα χρήματα που παλαιότερα ξόδευα ήταν δυσανάλογα των αληθινών μου αναγκών. Αυτό μ’ έκανε να βλέπω πιο καθαρά αλλά και να βλέπω πιο ποιοτικά τη ζωή μου από εδώ και πέρα. Η υγεία βρέθηκε σε πρώτο πλάνο και κυρίαρχη θέση στην καθημερινότητά  μου πήραν τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που πληρούσαν τα κριτήρια της υγιεινής και ήταν εύκολα στην πρόσβασή τους».   

Και ενώ τα λουκέτα που μπαίνουν και βγαίνουν  κάθε τόσο στα καταστήματα μας κράτησαν και μας κρατούν μακριά από την αγορά μια άλλη μορφή συναλλαγών, αυτή των online αγορών, μπήκε πιο έντονα στη ζωή μας.    

Το καλοκαίρι που μας πέρασε η Grant Thornton κατέγραψε διάφορες τάσεις στις καταναλωτικές συνήθειες που παρατηρούνται στο εμπόριο διεθνώς στην covid εποχή.  

Τάσεις που προέκυψαν από τη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος αλλά και από τις αλλαγές στην ψυχολογία του καταναλωτή. Η πρώτη και βασική αλλαγή στις συνήθειες μιας μερίδας ατόμων  ήταν αυτή που μας εξήγησε λίγο πιο πάνω η Μαρία. Το κριτήριο άλλαξε και οι αγορές γίνονται με γνώμονα την υγιεινή και την ασφάλεια. Μια δεύτερη τάση καθιερώθηκε με βάση την προσβασιμότητα. Δηλαδή οι περιορισμοί στις μετακινήσεις οδήγησαν μεγάλο μέρος των καταναλωτών να αλλάξει το κατάστημα στο οποίο πραγματοποιεί τις καθημερινές του αγορές.  

«Σαφώς και προτίμησα τα Χριστούγεννα να αγοράσω τα δώρα των παιδιών μου από το συνοικιακό κατάστημα παρά να στηθώ με τις ώρες στην ουρά ενός μεγάλου παιχνιδάδικού για να προμηθευτώ με click away παιχνίδια» εξηγεί η 36χρόνη μητέρα και εργαζόμενη στον ιδιωτικό τομέα που δεν έχει στη διάθεσή της λεπτό για χάσιμο και δεν θέλει να ρισκάρει την υγεία της. Η τάση φανερώνει ξεκάθαρα ότι μια μερίδα καταναλωτών βοήθησαν τα συνοικιακά καταστήματα. Οι παράγοντες που επηρέασαν τη στροφή των καταναλωτών ήταν α) ο χρόνος αναμονής στην ουρά, β) ο χρόνος πραγματοποίησης των αγορών και γ) τα μέτρα υγιεινής που έλαβαν τα καταστήματα. 

Είναι δεδομένο ότι με όλη αυτή την κατάσταση αυξήθηκαν οι ψηφιακές συναλλαγές. Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΒ (στους πρώτους μήνες της πανδημίας)  ο αριθμός ψηφιακών χρηστών πολλαπλασιάστηκε και η καταναλωτική δαπάνη μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων αυξήθηκε. Η αύξηση επηρέασε ιδιαίτερα τα supermarkets και τα καταστήματα ειδών διατροφής. 

Έντονο όμως ήταν το πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι επιχειρήσεις που δεν διέθεταν online παρουσία, αλλά αντίθετα διακινούσαν τα προϊόντα τους αποκλειστικά μέσω φυσικών καταστημάτων, τα οποία για σημαντικό χρονικό διάστημα παρέμειναν κλειστά.  

«Είναι ξεκάθαρο ότι εμείς οι μικρές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουμε e–shop είμασταν οι μεγάλοι χαμένοι όλους αυτούς τους μήνες» μας λέει ο ιδιοκτήτης συνοικιακού βιβλιοπωλείου στο Χαλάνδρι. «Ακόμα και η δυνατότητα που δόθηκε για δημιουργία e–shop με χρηματοδότηση δεν μπορεί να μας αποζημιώσει για τη ζημιά που έχουμε πάθει μέχρι τώρα». Η μέθοδος του click away και του click in a shop βρήκε πολλές επιχειρήσεις απροετοίμαστες  να οργανώσουν τα ραντεβού σωστά, επίσης τις βρήκε με ελάχιστους υπαλλήλους  γεγονός που έκανε δύσκολη την εξυπηρέτηση μεγάλου αριθμού πελατών.  

Την ίδια ώρα η τάση αύξησης των πωλήσεων μέσω διαδικτύου σε συνδυασμό με την αύξηση της τηλεργασίας, περιόρισε τις μετακινήσεις και όλη αυτή η κατάσταση φαίνεται να  οδηγεί σταδιακά και σε αναδιάταξη της γεωγραφικής παρουσίας των επιχειρήσεων λιανικής. 

Το σίγουρο είναι ότι μετά το τέλος της πανδημίας οι αλλαγές θα είναι μεγάλες και βασικές στο χώρο του λιανεμπορίου. Οι καταναλωτικές αξίες διαφορετικές και οι αγοραστές πιο σοφοί και περισσότερο σκεπτόμενοι. Η υγεία θα είναι προτεραιότητα, μια μεγάλη μερίδα καταναλωτών θα υπολογίζει τον πλανήτη σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ότι συνέβαινε στο παρελθόν και σίγουρα δεν θα είναι λίγοι όλοι εκείνοι που θα επιστρέψουν στις τοπικές αγορές. Ας μην ξεχνάμε ότι μετά από όλη αυτή την περιπέτεια κανένας δεν θα αντέχει να ζήσει στιγμές συγχρωτισμού ακόμα και αν ο κορωνοιός έχει «πετάξει» πολύ μακριά μας!