Φάκελος: Αντιηλιακή προστασία – Τι σημαίνει τελικά ο δείκτης αντιηλιακής προστασίας SPF

Με τη βοήθεια του Καθηγητή Δερματολογίας- Αφροδισιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών,  Ανδρέα Κατσάμπα συνεχίζουμε την ερευνά μας για την αντιηλιακή προστασία. Πότε τελικά  ένα αντιηλιακό προιόν μας προφυλάσσει από τον ήλιο; Με απλή, κατανοητή γλώσσα ο ειδικός μας εξηγεί όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για το SPF.  

Ένα αντηλιακό προϊόν μας προφυλάσσει μέσα από κάποια αντηλιακά φίλτρα τα οποία μπορούν και τροποποιούν τη διείσδυση της υπεριώδους ακτινοβολίας στο δέρμα μας. Τα φίλτρα αυτά χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Tα χημικά φίλτρα τα οποία απορροφούν τις βλαβερές ακτίνες και  τα φυσικά φίλτρα τα οποία αντανακλούν τις βλαβερές ακτίνες όπως το διοξείδιο του τιτανίου και το οξείδιο του ψευδαργύρου. Θα πρέπει ωστόσο να ξεκαθαρίσουμε πως οι έννοιες χημικά και φυσικά αναφέρονται μόνο στον τρόπο δράσης αυτών των φίλτρων και όχι στην προέλευσή τους όπως λανθασμένα πιστεύετε. Τα φυσικά φίλτρα απλώς αντανακλούν την ακτινοβολία, επειδή τα φυσικά φίλτρα δεν είναι ιδιαίτερα αποδεκτά από το δέρμα και δεν έχουν καλλυντικές ιδιότητες, τα τελευταία και πιο σύγχρονα αντηλιακά προϊόντα συνδυάζουν χημικά και φυσικά φίλτρα ώστε να εξασφαλίζουν την μέγιστη δυνατή προστασία και την μεγαλύτερη δυνατή καλλυντική αποδοχή.
Ο δείκτης αντιηλιακής προστασίας SPF που αναγράφεται πάνω στα αντιηλιακά προϊόντα είναι ένας αριθμός που δηλώνει πόσες φορές μπορεί να πολλαπλασιαστεί η φυσική αντοχή του δέρματος μας κάτω από τον ήλιο ώστε υπεριώδη ακτινοβολία να μην μας προκαλέσει έγκαυμα ηλιακό (ερύθημα). Έτσι για παράδειγμα ένα αντηλιακό με SPF 30 επιτρέπει την έκθεση μας στον ήλιο 30 φορές περισσότερο από το χρόνο έκθεσης χωρίς αντηλιακή προστασία ακόμη και εδώ όμως τα πράγματα δεν είναι ίδια για όλους. Σε έναν τύπο δέρματος που μπορεί να εκτεθεί στον ήλιο για 5 λεπτά χωρίς αντηλιακή προστασία, αν χρησιμοποιηθεί ένα αντηλιακό με SPF 30 ο χρόνος έκθεσης πλέον θεωρητικά θα είναι 30 επί 5 = 150’ ή   2 και ½ ώρες.   Αναφερόμαστε όμως σε θεωρητική άποψη γιατί ο χρόνος αυτός θα εξαρτηθεί και από συνθήκες όπως: Η ένταση του ήλιου –  ανάλογα με την ώρα της ημέρας την εποχή, το γεωγραφικό πλάτος της περιοχής ή ακόμη και το ύψος αφού στο μεγάλο υψόμετρο οι ακτίνες του ήλιου είναι ακόμη πιο επικίνδυνες. Παράλληλα είναι γεγονός πως τα αντηλιακά φίλτρα αλλοιώνονται μετά από κάποιες ώρες τις πρωινές ώρες στην πόλη ένα αντηλιακό με υψηλό δείκτη προστασίας μπορεί να αντέξει το πολύ έως 4 ώρες ενώ στην παραλία που θα ιδρώσουμε και θα βραχούμε η αντοχή του θα είναι πολύ μικρότερη. Οι  δερματολόγοι προτείνουν για το μέσο Έλληνα και Ελληνίδα που συνήθως έχει φωτότυπο δύο με τρία, ούτε πολύ ανοιχτό ούτε πολύ σκούρο δέρμα, ένα αντηλιακό με δείκτη προστασίας SPF 15 έως 30. Με ένα τέτοιο αντιηλιακό μπορεί να εκτεθεί στον ήλιο τις πρώτες ημέρες και τις επικίνδυνες ώρες μεταξύ 11.00 και 16.00. Η  φυσική αντοχή ενός τέτοιου φωτότυπο δέρματος στις συνθήκες που αναφέρονται είναι περίπου 15 λεπτά.  Όσο το δέρμα μαυρίζει δεν χρειάζεται τόσο υψηλούς δείκτες καθώς θα διαθέτει και μεγαλύτερη φυσική άμυνα.

 Πως θα χρησιμοποιηθεί σωστα το αντιηλιακό;

Το  αντηλιακό θα πρέπει να το απλώνουμε σε όλο το πρόσωπο, το λαιμό και το ντεκολτέ που μένει εκτεθειμένο από τα ρούχα μας επίσης στα αφτιά αν μένουν ακάλυπτα και στην επιδερμίδα του κεφαλιού στην περίπτωση των αντρών που είναι φαλακροί, τουλάχιστον 15 λεπτά πριν εκτεθούμε στον ήλιο. Μετά από 3 – 4 ώρες το πολύ (για ένα αντηλιακό με δείκτη SPF τουλάχιστον 15 και σε συνθήκες πόλης)  θα πρέπει να το ανανεώσουμε αν θέλουμε να συνεχιστεί η παραμονή μας στον ήλιο Φυσικά αν ιδρώσουμε πολύ ή βραχούμε, απαιτείται άμεσα ανανέωση.  Το αντηλιακό μας θα πρέπει να το φοράμε στη χώρα μας τουλάχιστον κάθε εποχή και όχι μόνο το καλοκαίρι.  Τα αντηλιακά μπορούν να προκαλέσουν σε κάποιους δερματίτιδα εξ επαφής (έκζεμα) Αν συμβεί να υπάρξουν τέτοια συμπτώματα στο δέρμα π.χ. κοκκινίλα, απολέπιση ερύθημα, φαγούρα) ενώ χρησιμοποιούμε κάποιο αντηλιακό θα πρέπει να επισκεφθούμε δερματολόγο οποίος θα ελέγξει την σύσταση του,  το είδος των φίλτρων και θα συστήσει κάποιο άλλο, το οποίο θα περιέχει διαφορετικά αντηλιακά φίλτρα.  Οι άνδρες έχουν εξίσου ανάγκη την αντηλιακή προστασία ακόμη κι αν κάποιοι δεν ενδιαφέρονται για την εμφάνιση πρόωρης γήρανσης στο δέρμα τους.  Δεν μπορούν να αγνοήσουν  την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.  Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δείχνουν όσοι δεν έχουν μαλλιά καθώς η γυμνή επιδερμίδα του κεφαλιού τους θα πρέπει απαραιτήτως να προστατεύεται όπως και το πρόσωπο με αντηλιακό.  Υπάρχουν ειδικά αντηλιακά σε μορφή σπρέι, οι κάποιες μη λιπαρές κρέμες που ενδείκνυται για άντρες.

Είναι  αλήθεια ότι τα αντηλιακά με υψηλούς δείκτες προστασίας είναι υπεύθυνα για την εμφάνιση μελανώματος;

Yπάρχει μια εξήγηση για την άποψη αυτή και αφορά τα παλαιότερα αντηλιακά και επίσης την κακή χρήση των αντηλιακών.  Για πολλά χρόνια κυκλοφορούσαν αντηλιακά τα οποία προστάτευαν μόνο από τις υπεριώδεις ακτίνες UVB οι οποίες θεωρούνταν βλαβερές και όχι από τις UVA που τελικά αποδείχτηκε επιστημονικά ότι είναι εξίσου επικίνδυνες. Έτσι ενώ δεν καιγόντουσαν διότι υπήρχε προστασία έναντι των UVB οι οποίες προκαλούν το έγκαυμα δεχόντουσαν ολόκληρη την UVA  η οποία ευνοεί την καρκινογένεση.  Tα σύγχρονα όμως αντηλιακά προστατεύουν και από την UVA και από τη UVB οπότε παρέχουν σωστή προστασία.  Eίναι όμως σημαντικό να αναζητούμε στα αντηλιακά την αναγράφη  ότι είναι αντί- UVA και αντί – UVB.  Παράλληλα πολλοί είχαν και έχουν τη λανθασμένη εντύπωση ότι βάζοντας  αντηλιακό μπορούν για πολλές ώρες μετά να μείνουν κάτω από τον ήλιο χωρίς να έχουν πρόβλημα. Ετσι ο χρόνος παραμονής παρατείνεται πολύ και αρχίζει πάλι η βλαπτική δράση των ακτίνων. Επίσης δεν είναι λίγοι αυτοί που βάζουν αντηλιακό μόνο όταν θα πάνε στην παραλία αμελώντας τη γενική χρήση του τις πρωινές ώρες όπως π.χ. μέσα στην πόλη ή κατά τη διάρκεια μιας βόλτας στην εξοχή.