Οι οργανικές και ψυχολογικές μεταβολές που βιώνει μια γυναίκα στην εμμηνόπαυση

H εμμηνόπαυση είναι ένα γεγονός που το βιώνει κάθε γυναίκα, είναι μία φυσιολογική στιγμή της ζωή της. Είναι πολύτιμο λοιπόν να είναι προετοιμασμένη για τις αλλαγές που θα φέρει στην καθημερινότητά της και να είναι έτοιμη να τις αντιμετωπίσει.

Αν και είναι γνωστό ότι υπάρχει μια «βιολογική» μοίρα που προστατεύει την γυναικεία υγεία, όπως μας εξηγεί η ενδοκρινολόγος Παρή Ράπτη, φαίνεται ότι αυτό το προνόμιο οφείλεται μερικώς στην ενδογενή παραγωγή των ορμονών του φύλου και διακόπτεται κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης.

Η εμμηνόπαυση είναι μια ιδιαίτερη φάση στη ζωή κάθε γυναίκας. Μια φάση που ευτυχώς βιώνεται τελείως διαφορετικά τώρα πια απ’ ότι στο παρελθόν. «Η εμμηνόπαυση βρίσκεται στο κέντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος από πολλές απόψεις. Η όλο και πιο ακριβής γνώση του τι συμβαίνει στον οργανισμό της γυναίκας κατά τη διάρκεια και μετά την εμμηνόπαυση, βοήθησε ώστε να γυρίσει οριστικά η σελίδα της ανασφάλειας και να ανοίξει διάπλατα ο δρόμος μιας νέας εποχής. Μπορούμε να μιλάμε για αποτελεσματικές μεθόδους που επιτρέπουν στη γυναίκα μετά την εμμηνόπαυση να ζει τη ζωή της και να διατηρεί την υγεία της, χωρίς παρενέργειες».

Τι συμβαίνει όμως κατά την εμμηνόπαυση;

Η Παρή Ράπτη μας εξηγεί «Η  έμμηνος ρύση ρυθμίζεται από τις ορμόνες του φύλου και όχι μόνο. Κυρίως από τις δύο σημαντικές ορμόνες που παράγονται από τις ωοθήκες, τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη. Στην ηλικία των 45-50 ετών η παραγωγή αυτών των ορμονών μειώνεται σταδιακά μέχρι πλήρους διακοπής. Με την πάροδο της ηλικίας ο αριθμός και η ανάπτυξη (ωρίμανση) των ωοθυλακίων ελαττώνεται, με αποτέλεσμα τη σταδιακή μείωση της παραγωγής και κατά συνέπεια, των επιπέδων των ενδογενών οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Ταυτοχρόνως παρατηρείται αύξηση των επιπέδων των γοναδοτροπινών FSH (θυλακιοτρόπος ορμόνης) και LH (ωχρινοτρόπος ορμόνη) με μηχανισμό feedback.

Όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων μειωθούν τόσο ώστε να μην είναι δυνατή η διέγερση του ενδομητρίου, η έμμηνος ρύση διακόπτεται και επέρχεται η εμμηνόπαυση. Αντίστοιχα, η μείωση των επιπέδων της προγεστερόνης κατά την περίοδο της κλιμακτηρίου επιφέρει συνήθως διαταραχές της εμμήνου ρύσεως».

ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΟΣ

Μέχρι να φτάσει μια γυναίκα στην οριστική παύση της περιόδου μεσολαβεί η κλιμακτήριος, η μεταβατική δηλαδή περίοδος πριν και μετά την οριστική παύση της λειτουργίας των ωοθηκών. Η Δρ. Ράπτη εξηγεί «Μέση ηλικία εμμηνόπαυσης στα βιομηχανικά κράτη είναι το 50ο έτος. Η ηλικία της εμμηναρχής δεν επηρεάζει την ηλικία της εμμηνόπαυσης. Σε αυτήν την περίοδο της ζωής τους, οι γυναίκες βιώνουν οργανικές αλλά και ψυχολογικές μεταβολές. Οι οργανικές αλλαγές οφείλονται στην προοδευτικά μόνιμη και μη αναστρέψιμη ατροφία των ωοθηκών, αλλά οι αλλαγές του θυμικού και του ψυχισμού της γυναίκας που τις συνοδεύουν δεν έχουν απολύτως διευκρινισμένη αιτιολογία. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να διαχωριστούν από τις αμιγώς ορμονοεξαρτώμενες εμμηνοπαυσιακές αλλαγές».

Οι επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης σε σωματικό, ψυχικό, ερωτικό και κοινωνικό επίπεδο προσδιορίζονται συνήθως από 3  σημαντικούς παράγοντες : τη γνώση για την εμμηνόπαυση, το περιβάλλον και την προσωπικότητα.  Επίσης  παίζει σημαντικό ρόλο η αντίληψη που έχει η γυναίκα για την εμμηνόπαυση και η αξία που έχει για εκείνη η φυσική κατάσταση και η εικόνα της.

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΟΥ

«Η φάση της κλιμακτηρίου συνοδεύεται από μια σειρά διαταραχών, που αφορούν ποσοστό 50% έως 85% των γυναικών. Το 5% εξ αυτών τις βιώνουν με δραματικό τρόπο, ενώ το 30% με ήπιο» μας εξηγεί  η Δρ. Ράπτη. Οι διαταραχές αυτές είναι σύμφωνα με τη γιατρό οι παρακάτω:

*  Εξάψεις: Είναι σχεδόν πάντα το πρώτο σήμα της άφιξης της εμμηνόπαυσης. Περιγράφονται σαν απότομο, διάχυτο αίσθημα ζέστης στο πρόσωπο, στο λαιμό και στο στήθος, που διαρκεί λίγα λεπτά και ακολουθείται από έντονη εφίδρωση. Μπορεί να επαναληφθούν πολλές φορές στη διάρκεια της ημέρας ή της νύχτας, προκαλώντας αϋπνία.

*  Αϋπνία: Ορισμένες γυναίκες παραπονιούνται ότι εμφανίζουν διαταραχή στο ρυθμό του ύπνου. Νιώθουν πρωινή κόπωση, ενώ την νύχτα δεν μπορούν να κοιμηθούν.

*  Ξηρότητα κόλπου: Λόγω της έλλειψης οιστρογόνων, τα τοιχώματα του κόλπου γίνονται λεπτά, λιγότερο ελαστικά και ξηρά. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ενόχληση ή ακόμη και πόνο κατά την διάρκεια της σεξουαλικής επαφής, με αποτέλεσμα τη μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας ενώ άλλες φορές η libido είναι αυξημένη λόγω των ανδρογόνων ωοθηκικής ή επινεφριδικής προέλευσης.

*  Αλλαγές στον ψυχισμό: Άγχος, ευερεθιστότητα και ευσυγκινησία (διάθεση κλάματος) μπορεί να είναι τα πρώτα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Συχνή είναι επίσης η κατάθλιψη. Αν και ο αντίκτυπος από τη στέρηση των οιστρογόνων είναι μεγάλος, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ο βαθμός επίδρασης αυτής της έλλειψης στον ψυχικό τομέα. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η λειτουργία των ωοθηκών επιδρά στην παραγωγή ορισμένων χημικών ουσιών, που επηρεάζουν το θυμικό. Ωστόσο εκτός από την έλλειψη οιστρογόνων ρόλο στις ψυχικές αλλαγές μπορεί να παίζουν και άλλοι παράγοντες. Για παράδειγμα, το ότι τα παιδιά μεγαλώνουν και απομακρύνονται από την οικογένεια, ο φόβος για ασθένειες ή για το γήρας, ή ο φόβος ότι η γυναίκα δεν θα είναι πια ελκυστική για τον σύντροφό της. Ρόλο μπορεί επίσης να παίζουν οι αλλαγές που παρατηρούνται στην εμφάνιση της γυναίκας.

*  Μεταβολές σε ανατομικά σημεία του γενετικού συστήματος: Η ατροφία μαστών και των εξωγεννητικών οργάνων, η ξηρότητα κόλπου, η προδιάθεση για κολπίτιδα, η μείωση της ελαστικότητας του κόλπου, ο πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής είναι συχνές εκδηλώσεις κατά την εμμηνόπαυση. Επίσης οι θηλές γίνονται μικρότερες και μειώνεται η στυτική ικανότητά τους.

*  Δέρμα: Η έλλειψη των οιστρογόνων προκαλεί αλλοιώσεις στο δέρμα, οι οποίες προστίθενται στη φυσική φθορά που είναι απότοκος του χρόνου αλλά και στη φθορά που επιφέρουν οι περιβαλλοντικοί παράγοντες. Κατά την εμμηνόπαυση το δέρμα αλλάζει. Η έλλειψη οιστρογόνων μειώνει την παραγωγή του κολλαγόνου, το δέρμα χάνει την ελαστικότητά του, οι ρυτίδες γίνονται λεπτές, πιο εμφανείς, η επιδερμίδα χάνει την λάμψη της και μπορεί να εμφανιστεί ένα ελαφρύ χνούδι.

*  Οστεοπόρωση: Η έλλειψη των οιστρογόνων επιταχύνει τη φυσιολογική μείωση της οστικής πυκνότητας. Η σημαντική μείωση της οστικής πυκνότητας αυξάνει τον κίνδυνο μικρών ή μεγάλων καταγμάτων, κυρίως στο επίπεδο της σπονδυλικής στήλης και του ισχίου.

*  Καρδιαγγειακά προβλήματα: Κατά τα γόνιμα χρόνια της ζωής, τα οιστρογόνα προστατεύουν το καρδιαγγειακό σύστημα. Η έλλειψη των οιστρογόνων διακόπτει αυτό το προνόμιο των γυναικών. Έτσι, ενώ πριν την εμμηνόπαυση η γυναίκα σπάνια εμφανίζει καρδιαγγειακά νοσήματα, μετά την εμμηνόπαυση εμφανίζει τέτοιου είδους νοσήματα με ανάλογη συχνότητα όπως οι άνδρες.

«Η εμμηνόπαυση χαρακτηρίζεται από το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί αρχή μιας παραγωγικής ζωής που σφύζει από εμπειρίες και ωριμότητα. Και πως θα μπορούσε να είναι διαφορετικά αφού η γυναίκα έχει κατά μέσο όρο 30-40 χρόνια ζωής μετά την εμμηνόπαυση» επισημαίνει  η Δρ. Ράπτη.